Wstęp

 Konkurs przewiduje utworzenie systemu wsparcia osób niesamodzielnych (co do zasady starszych) w celu skrócenia liczby i czasu trwania nieuzasadnionych medycznie hospitalizacji, którego najważniejszym elementem, a zarazem punktem wyjścia będzie Środowiskowe Centrum Wsparcia Osób Starszych (ŚCWOS).

Realizacja projektów w ramach konkursu w konsekwencji ma zapewnić by osoby niesamodzielne, w szczególności starsze, miały dostęp do kompleksowego systemu wsparcia społecznego i zasobów społecznych umożliwiających osiągnięcie potencjału koniecznego do samodzielnego funkcjonowania. Ponadto ich celem ma być również poprawa funkcjonowania osób niesamodzielnych, w szczególności starszych, w obszarach decydujących o jakości życia, w tym zwłaszcza dających poczucie bezpieczeństwa społecznego i zdrowotnego, a także wsparcie w sposób holistyczny opiekunów faktycznych ww. osób niesamodzielnych.

Idea Środowiskowego Centrum Wsparcia Osób Starszych powstała w odpowiedzi na zdiagnozowaną m.in. w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju potrzebę deinstytucjonalizacji opieki medycznej i społecznej, która jest rozumiana jako przejście od usług świadczonych w formach instytucjonalnych do usług świadczonych na poziomie lokalnych społeczności. System wsparcia osób starszych jest również odpowiedzią na problemy starzejącego się społeczeństwa, a jego głównym celem jest zapewnienie właściwej opieki oraz wydłużenie okresu sprawności psychofizycznej i możliwości pełnienia ról społecznych i zawodowych osobom niesamodzielnym w tym z chorobami przewlekłymi,
z niepełnosprawnością czy w szczególności w podeszłym wieku oraz ich opiekunom.

Elementy schematu systemu wsparcia osób starszych

W ramach projektu osoba niesamodzielna (co do zasady starsza) wraz z opiekunem faktycznym będzie miała możliwość skorzystania z kompleksowego wsparcia, na który będą składać się następujące usługi:

      I.          

·   Środowiskowe Centrum Wsparcia Osób Starszych, w ramach którego będzie koordynowane wsparcie udzielane uczestnikom poprzedzone ustalonym indywidualnym planem wsparcia, wskazującym możliwości wsparcia w zakresie usług opiekuńczych bądź opieki medycznej oraz realizowany będzie program działań wspierających skierowany w szczególności do opiekunów faktycznych,

·      Dzienny Dom Opieki Medycznej– planowany jako podstawowa forma wsparcia uczestników,

·      mieszkanie wspomagane w ramach opieki wytchnieniowej,

·      hospicjum domowe,

·      dzienny dom pomocy

·      usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania,  

·      pielęgniarska opieka długoterminowa.

    II.                  ·      hospicjum stacjonarne.

Wszystkie usługi wymienione w punkcie I stanowią usługi, które Beneficjent musi obligatoryjnie zaplanować w projekcie[1]. Natomiast usługi wymienione w punkcie II są elementem fakultatywnym. 

1.   Środowiskowe Centrum Wsparcia Osób Starszych  

W ramach Środowiskowego Centrum Wsparcia Osób Starszych (ŚCWOS)  każdorazowo we współpracy z opiekunem faktycznym oraz osobą starszą ustalony zostanie indywidualny plan wsparcia (IPW), który - poprzedzony staranną diagnozą, wskaże możliwości wsparcia
w zakresie usług opiekuńczych bądź opieki medycznej spośród wskazanych w pkt I i II (obowiązkowa współpraca z lekarzem ubezpieczenia zdrowotnego). Środowiskowe Centrum Wsparcia Osób Starszych to miejsce, do którego w pierwszej kolejności trafiać ma osoba niesamodzielna (co do zasady osoba starsza) wraz z opiekunem faktycznym. ŚCWOS to lokalne rozwiązanie z zakresu koordynacji realizacji usług społecznych i medycznych i punkt wyjścia do dalszego działania w zakresie pomocy osobom niesamodzielnym.

Regularna działalność Środowiskowego Centrum Wsparcia Osób Starszych to, poza ustaleniem IPW, kompleksowy program działań wspierających poprzez świadczenie m.in. następujących usług:

· przygotowanie pacjenta do samodzielnego funkcjonowania w swoim środowisku po opuszczeniu DDOM;

·    przygotowanie opiekunów pacjenta do kontynuacji opieki po opuszczeniu DDOM;

· usługi wytchnieniowe (umożliwienie dostępu do usług opiekuńczych, miejsc krótkookresowego pobytu lub pobytu dziennego dla osoby niesamodzielnej oraz usług rehabilitacyjno-usprawniających w salkach fizjoterapii i gimnastycznej);

·   wymiana doświadczeń i szkolenia wspomagające opiekę nad osobami niesamodzielnymi (szkolenia dla rodzin i opiekunów osób starszych z wykorzystaniem manekina geriatrycznego);

·    poradnictwo (w tym psychologiczne);

·    koordynacja realizacji usług społecznych i medycznych.

2.    Dzienny Dom Opieki Medycznej (DDOM)

Wsparcie w ramach DDOM musi być realizowane zgodnie z wypracowanym
w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) standardem, który stanowi załącznik nr 8.2 do Regulaminu konkursu.

3. Hospicja – w przypadku osób niesamodzielnych wymagających opieki paliatywno-hospicyjnej alternatywą dla wsparcia w ramach DDOM będzie możliwość skorzystania
z następujących form:

A.   Hospicjum domowe (element obligatoryjny w projekcie) – zakres usług zgodnie
z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej.

B. Hospicjum stacjonarne (element fakultatywny w projekcie)możliwe jest nawiązanie współpracy z istniejącymi hospicjami działającymi zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej.

Celem wsparcia w ramach obu ww. form będzie dążenie do minimalizowania bierności
i dyskomfortu będących rezultatem przewlekłych stanów chorobowych oraz zapewnienia warunków dla minimalizowania fizycznego i psychicznego stresu w przypadku choroby terminalnej – dostarczając emocjonalnego wsparcia choremu i jego rodzinie. Ponadto przedmiotowe wsparcie przyczyni się także do skrócenia czasu pobytu w szpitalu i możliwości aktywizacji zawodowej opiekunów faktycznych.

4.   Mieszkanie wspomagane[2] w ramach opieki wytchnieniowej uczestnik projektu będzie miał także możliwość skorzystania z usług  mieszkania wspomaganego, w którym otrzyma dostęp do usług opiekuńczych (opieka pielęgnacyjna), zajęć rehabilitacyjno-usprawniających
i aktywizujących, w zastępstwie za opiekunów faktycznych w formie krótkookresowego pobytu całodobowego np. w sytuacji niemożności sprawowania opieki przez opiekuna faktycznego.

5.  Dzienny Dom Pomocy (DDP)[3]osoba niesamodzielna, która po pobycie w DDOM wróci co najmniej do częściowej samodzielności będzie miała również możliwość skorzystania
z usług DDP zapewnianiającego różnorodność form angażujących ich uczestników
w działalność społeczną i kulturalną. Działania realizowane poprzez dzienny dom pomocy przyczynią się do realizacji jednego z wyzwań polityki senioralnej tj. do zagospodarowania potencjału osób starszych (m.in. wiedzy, umiejętności, doświadczenia zawodowego
i życiowego oraz chęci pracy na rzecz innych), sprzyjać mają rozwojowi aktywności obywatelskiej, społecznej, wolontariackiej, gospodarczej, fizycznej i kulturalnej. DDP to jednocześnie forma wsparcia opiekunów faktycznych. W przypadku funkcjonowania na danym obszarze DDP możliwa jest współpraca z już istniejącym podmiotem.

 6.  Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania[4] w tym rehabilitacja domowa - obejmować będą usługi pielęgnacyjne, higieniczno-sanitarne, aktywizujące (wspomaganie samodzielności), integracyjne (kontakt z lokalną społecznością). Będą świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym – Opiekun Osób Starszych. Rolą Opiekuna będzie: świadczenie usług opiekuńczych w warunkach domowych poprzez zaspokajanie codziennych potrzeb życiowych: pomoc w codziennych zajęciach, np. zakupy, sprzątanie, gotowanie z uwzględnieniem diety, załatwianie spraw urzędowych; opiekę higieniczno-sanitarną (mycie, kąpiel, ubieranie, dozowanie lekarstw, zapobieganie powstawaniu odleżyn i odparzeń, zmiana bielizny osobistej i pościelowej, pomoc przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych); pielęgnację zleconą przez lekarza; zabezpieczenie dostępności do drobnego sprzętu rehabilitacyjnego (np. laska, kule, balkonik, orteza).

7.   Pielęgniarska opieka długoterminowa domowa

Przeznaczona do osób przebywających w domu, które nie wymagają hospitalizacji, ale ze względu na istniejące problemy zdrowotne wymagają systematycznej opieki pielęgniarskiej udzielanej w warunkach domowych – zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej.

Schemat przewiduje kompleksowe wsparcie osób niesamodzielnych, w celu poprawy jakości funkcjonowania społecznego w szczególności osób w podeszłym wieku dla godnego starzenia się, przedłużenia okresu aktywnej starości, utrzymania i w miarę możliwości poprawy samodzielności w życiu codziennym. To także próba przywrócenia osobom niesamodzielnym kontroli nad swoim życiem i decyzjami, które ich dotyczą i umożliwienie im na jak najdłuższe pozostanie w swoim środowisku domowym. Działania zawarte w projekcie mają także charakter profilaktyczny w stosunku do procesu marginalizacji i wykluczenia osób o ograniczonej samodzielności – w szczególności osób starszych.



[1] Zapis nie oznacza, iż każdy uczestnik musi obligatoryjnie skorzystać z wszystkich dopuszczalnych form wsparcia, a jedynie powinien mieć potencjalnie taką możliwość. Zakres wsparcia oferowanego uczestnikom musi wynikać z ustalonego dla każdego indywidualnego planu wsparcia.

[2] Mieszkanie wspomagane rozumiane zgodnie z definicją zawartą w załączniku nr 8…. do Regulaminu konkursu

[3] Dzienny dom pomocy rozumiany zgodnie z definicją zawartą w załączniku nr 8…. do Regulaminu konkursu

[4] Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania rozumiane zgodnie z definicją zawartą w załączniku nr 8…. do Regulaminu konkursu

System wsparcia osób starszych w ramach projektu obejmującego deinstytucjonalizację usług społecznych i deinstytucjonalizację opieki medycznej